KLFM

Sanja Merćep — U stvarnosti i u fikciji

Otvorenje izložbe: 20. veljače 2025. u 20:00 / Galerija Kluba Kocka, Dom mladih Split / Radno vrijeme: pon – čet | 17:00 – 20:00

Pejzaž ne predstavlja puki vizualni odraz prostora, već uvijek nosi slojevitu mrežu značenja proizašlih iz osobnih doživljaja, kolektivnih sjećanja i kulturnih konstrukcija. Percepcija pejzaža rezultat je dinamičnog procesa u kojem se prepliću slike, narativi i društvena očekivanja, oblikujući način na koji ga doživljavamo i interpretiramo. Upravo taj odnos između stvarnog i konstruiranog ključan je za razumijevanje načina na koji pejzaž postaje nositelj značenja.

Jedna od polaznih točaka istraživanja Sanje Merćep jest povijesni fenomen spektakularizacije pejzaža, što se osobito vidi u slučaju kazališne rekonstrukcije uspona na Mont Blanc, koju je 1852. godine izveo britanski avanturist Albert Smith. Njegova inscenacija planinskog iskustva pokazuje kako pejzaž može postati više od prizora – može se pretvoriti u narativ koji oblikuje percepciju publike i stvara iluziju autentičnosti. Kroz teatralne rekvizite – umjetne snježne kulise, alpsku arhitekturu i pastirske simbole – Smith nije samo reproducirao planinu, već ju je oblikovao prema unaprijed definiranim očekivanjima publike. U tom procesu planina je izgubila materijalnu realnost i postala reprezentacija, reducirana na vizualne i emocionalne asocijacije. Ovaj postupak preoblikovanja pejzaža u spektakl i fikciju ostaje relevantan i danas. Medijske slike, turističke razglednice, reklamne kampanje i osobni narativi proizvode planinske pejzaže kao simboličke konstrukte, odvojene od stvarnog iskustva boravka u planini.

Sanja Merćep pejzaž ne promatra kao fiksni prizor, već kao dinamičan proces u kojem se isprepliću osobna iskustva, kulturni simboli i medijske reprezentacije. Umjesto doslovnog prikaza prirode, njezin rad istražuje načine na koje se pejzaž konstruira kroz percepciju, fikcionalizaciju i reinterpretaciju. Kroz konceptualni pristup fotografiji i dekonstrukciju osobnog doživljaja, autorica preispituje vizualne i kulturne kodove koji oblikuju naše poimanje planinskog prostora, analizirajući slojeve značenja koji mu se pripisuju. Vizualni jezik njezinih fotografija temelji se na suptilnosti i preciznosti, usmjeren na detalje i materijalnost. Objekti fotografirani u studiju pred pastelnim pozadinama, poput kamenja, planinarske opreme i kartografskih prikaza djeluju kao simboli planinarskog iskustva.

Fotografirani poput muzejskih izložaka, oni gube svoju prvotnu funkciju i poprimaju novo značenje unutar galerijskog prostora. Njihovo izmještanje iz izvornog konteksta dodatno naglašava relativnost i promjenjivost percepcije pejzaža. Ono što je nekoć bilo dio neposrednog iskustva sada se pojavljuje kao artefakt, trag ili vizualni znak koji sugerira kompleksnost odnosa između pejzaža i njegove reprezentacije. Predmeti su postavljeni s minimalnim intervencijama – usamljeni, oslonjeni jedan na drugi ili lebdeći u prostoru – sugerirajući osjetljivu ravnotežu između stvarnog i zamišljenog. Kompozicije su reducirane i promišljeno oblikovane kako bi zadržale introspektivni karakter. Blago, difuzno svjetlo i profinjena dinamika zemljanih i pastelnih tonova brišu granicu između dokumentarnog i insceniranog prikaza, stvarajući slojevitu narativnu strukturu.

Serijom fotografija “U stvarnosti i u fikciji” autorica istražuje načine na koje oblikujemo, reinterpretiramo i upisujemo u njega značenja, posebice u kontekstu planinskih prostora. Udaljavajući se od tradicionalnih pastoralnih ili spektakularnih prikaza, Sanja Merćep dekonstruira uobičajene predodžbe o pejzažu, promatrajući ga ne kao fiksnu vizualnu činjenicu, već kao dinamičan prostor u kojem se preklapaju percepcija, sjećanje i kulturni narativi. Kroz fotografske eksperimente i inscenacije, propituje granicu između dokumentarnog i fiktivno pejzaža, otvarajući ključno pitanje: vidimo li prostor onakvim kakav jest ili onakvim kakvim ga zamišljamo?

– Jelena Šimundić Bendić

SANJA MERĆEP (Zagreb, 1989.) diplomirala je fotografiju na Akademiji dramske umjetnosti u Zagrebu. Prethodno je diplomirala na Ekonomskom fakultetu u Zagrebu, a potom je nekoliko godina radila u oglašivačkoj industriji. To iskustvo oblikovalo je njezin umjetnički interes, usmjeravajući ga prema istraživanju tema poput komercijalizacije javnog prostora i prikazivanja skrivenih dimenzija suvremenog života. Godine 2024. osvojila je Drugu nagradu „Ivan Kožarić“ za rad Obala (2021.-2023.) koju dodjeljuje Muzej suvremene umjetnosti Zagreb. Imala je nekoliko samostalih izložbi, u Zagrebu (Galerija Prozori, Galerija Spot, Galerija f8) i Dubrovniku (Galerija Otok). Autorica je kratkog filma „Skoro smo se čule“.